Likwidacja barier z PFRON 2027 – poradnik krok po kroku
Wysoki brodzik, wanna albo próg potrafią sprawić, że zwykła kąpiel staje się ryzykowna. Dla osoby z niepełnosprawnością ruchową i jej rodziny może to być codzienny stres. Z pieniędzy PFRON można pokryć nawet 95% kosztów przystosowania łazienki lub mieszkania. Wyjaśniamy, kto może je dostać, ile to realnie jest, jakie dokumenty przygotować i jak nie stracić szansy przez drobny błąd.
Stan prawny i dane: 29.10.2026 r. Zasady szczegółowe ustala każdy powiat. Przed złożeniem wniosku sprawdź je w swoim PCPR lub MOPS.
Kto przyznaje dofinansowanie
Pieniądze pochodzą z PFRON, ale wnioski przyjmuje i rozpatruje powiat:
- powiatowe centrum pomocy rodzinie (PCPR),
- w miastach na prawach powiatu zwykle MOPS lub MOPR, np. w Krakowie.
Zasady ogólne są w rozporządzeniu w sprawie zadań powiatu finansowanych z PFRON (t.j. Dz.U. 2015 poz. 926). Od 2015 r. te przepisy się nie zmieniły. Każdy powiat dokłada jednak własny regulamin: terminy, punkty, cenniki i procent dofinansowania.

Pięć pytań: czy możesz się zakwalifikować
Odpowiedz „tak” lub „nie”:
- Czy osoba, której dotyczy wniosek, ma orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności?
- Czy ma trudności w poruszaniu się? Na przykład używa wózka, kul, balkonika albo jest osobą niewidomą lub słabowidzącą.
- Czy jest właścicielem (lub użytkownikiem wieczystym) mieszkania lub domu albo ma pisemną zgodę właściciela?
- Czy stale mieszka pod tym adresem?
- Czy nie ma zaległości wobec PFRON i w ciągu ostatnich 3 lat nie rozwiązano z nią umowy o dofinansowanie z jej winy?
Jeśli wszędzie jest „tak”, warto złożyć wniosek. Pięć razy „tak” to jednak nie gwarancja. O przyznaniu decydują pieniądze w powiecie i kolejność według priorytetów.
Kto ma pierwszeństwo
PCPR zwykle wskazują w regulaminach, kogo obsługują w pierwszej kolejności. Najczęściej są to:
- osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
- osoby poruszające się na wózku, o kulach łokciowych, z balkonikiem,
- osoby niewidome i słabowidzące,
- dzieci z orzeczeniem.
Niektóre powiaty dają też punkty za wyższy wkład własny, niższe dochody albo za to, że ktoś wcześniej nie dostał dofinansowania.
Ile można dostać
Przepisy mówią: do 95% kosztów, ale nie więcej niż 15-krotność przeciętnego wynagrodzenia. Liczy się wynagrodzenie z poprzedniego kwartału. Od 1.09.2026 r. ten limit to 138 496,95 zł (15 × 9 233,13 zł). Zmieni się, gdy GUS ogłosi dane za III kwartał 2026 r.
W praktyce kwoty są niższe, bo powiat dzieli ograniczoną pulę. Przykład z regulaminu PCPR w Białej Podlaskiej na 2026 r.:
- do 95%, gdy wnioskodawca jest właścicielem lub współwłaścicielem,
- do 80%, gdy mieszka za zgodą właściciela,
- krzesełko lub platforma schodowa: do 50% ceny, maksymalnie 14 000 zł,
- cennik maksymalnych cen: np. płytki 70 zł/m², kabina prysznicowa 800 zł, odpływ liniowy 300 zł, drzwi 90 cm 700 zł, robocizna 37 zł/h.
W innym powiecie liczby mogą być inne. Zawsze poproś PCPR o aktualny cennik, bo to on wyznacza, ile realnie dostaniesz.
Co można sfinansować, a czego nie
Zwykle można:
- przebudować łazienkę: prysznic bez brodzika z odpływem liniowym (np. MOPS Kraków wskazuje minimum 100 × 110 cm), likwidacja wanny,
- położyć antypoślizgową posadzkę,
- zamontować uchwyty, poręcze, umywalkę i WC dostosowane do potrzeb,
- poszerzyć drzwi i zlikwidować progi,
- zbudować podjazd lub pochylnię,
- kupić krzesełko lub platformę schodową (często z osobnym limitem).
Zwykle nie można:
- sfinansować zwykłego remontu i prac wykończeniowych bez związku z niepełnosprawnością,
- wykonać prac w nowym albo niedokończonym budynku (np. w stanie deweloperskim),
- sfinansować instalacji przyłączy, szamba czy elektryki jako takiej,
- przebudować części wspólnych bloku (klatki, windy), bo to sprawa wspólnoty lub spółdzielni,
- pokryć kosztu kosztorysu ani projektu,
- rozliczyć niczego, co zrobiono lub kupiono przed podpisaniem umowy.
Osobno działają dofinansowania do barier w komunikowaniu się i technicznych, np. sprzętu ułatwiającego codzienne funkcjonowanie. Tam nie trzeba mieć trudności w poruszaniu się ani własności mieszkania. Wystarczy, że potrzeba wynika z niepełnosprawności.
Kiedy złożyć wniosek na 2027 rok
To częsty błąd w internecie: termin 30 listopada z rozporządzenia dotyczy innych zadań. Osoba niepełnosprawna może złożyć wniosek o likwidację barier w każdym czasie (§12 ust. 2).
W praktyce:
- pula w powiecie jest ograniczona i często kończy się w pierwszej połowie roku,
- część PCPR ustala własne terminy. W Białej Podlaskiej wnioski na 2026 r. przyjmowano do 30.06.2026 r., a spóźnionych nie rozpatrywano,
- inne, np. PCPR Nowy Sącz, przyjmują wnioski przez cały rok.
Nasza rada: skompletuj dokumenty jesienią i zimą, a wniosek złóż, gdy tylko Twój PCPR zacznie przyjmować wnioski na 2027 r. Zadzwoń i zapytaj o datę, bo zasady mogą się zmienić.
Dokumenty: checklista
Lista z regulaminów PCPR (Twój może się nieco różnić):
- wniosek na formularzu PCPR, papierowo albo przez system SOW, jeśli urząd go stosuje,
- kopia orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności,
- orzeczenia innych niepełnosprawnych członków gospodarstwa domowego, jeśli są,
- zaświadczenie lekarskie o rodzaju niepełnosprawności, zwykle na druku PCPR,
- dokument potwierdzający prawo do lokalu: akt własności, wypis z księgi wieczystej lub umowa najmu,
- pisemna zgoda właściciela, jeśli wnioskodawca nim nie jest,
- zaświadczenie z PUP, jeśli wnioskodawca jest zarejestrowany jako bezrobotny,
- informacja o innych źródłach finansowania,
- postanowienie sądu o opiece lub notarialne pełnomocnictwo, jeśli wniosek podpisuje ktoś inny.
Zaświadczenie lekarskie: od kogo?
W regulaminie PCPR w Rykach jest jasna zasada:
- przy kodzie niepełnosprawności 05-R (narząd ruchu) zaświadczenie może wystawić lekarz rodzinny,
- w innych przypadkach potrzebny jest specjalista, np. ortopeda, neurolog, chirurg, lekarz rehabilitacji, a przy wzroku okulista.
Zapytaj, czy w Twoim powiecie zasada jest taka sama.
Przebieg krok po kroku
- Kontakt z PCPR. Zapytaj o termin, formularz, cennik i to, czy wniosek składa się online (SOW).
- Złożenie wniosku z załącznikami.
- Weryfikacja formalna. Jeśli czegoś brakuje, urząd powinien dać znać w ciągu 10 dni. Masz wtedy 30 dni na uzupełnienie, inaczej wniosek nie zostanie rozpatrzony.
- Rozpatrzenie. Kompletny wniosek urząd rozpatruje w ciągu 30 dni, a o wyniku informuje w ciągu 7 dni.
- Wizja lokalna. Pracownik PCPR, często z osobą z uprawnieniami budowlanymi, ogląda mieszkanie i ocenia, co jest potrzebne.
- Kosztorys inwestorski. Zwykle wg KNR, podpisany przez osobę z uprawnieniami budowlanymi. Często składa się go dopiero po pozytywnej opinii. Jego koszt ponosisz sam.
- Umowa ze starostą (lub prezydentem miasta). Dopiero od tej chwili można zaczynać prace.
- Realizacja w terminie z umowy, zwykle w tym samym roku budżetowym. Niektóre PCPR wypłacają zaliczkę na materiały, np. do 50%.
- Odbiór i rozliczenie. Faktury, protokół odbioru, czasem ponowna wizyta.
Przykład (fikcyjny, poglądowy)
To jest przykład wyliczenia, nie historia klienta. Pani Halina ma 78 lat, orzeczenie ze znacznym stopniem (kod 05-R) i chodzi z balkonikiem. Mieszka w mieszkaniu syna, który daje pisemną zgodę. Kosztorys przebudowy łazienki (likwidacja wanny, prysznic bez brodzika, uchwyty, poszerzenie drzwi) wynosi 28 000 zł. Jeśli powiat stosuje zasadę „80% przy zgodzie właściciela” i mieści się w cenniku, dofinansowanie może wynieść 22 400 zł, a wkład własny 5 600 zł. Gdyby właścicielką była pani Halina, przy 95% byłoby to 26 600 zł dofinansowania i 1 400 zł wkładu. Kwoty z kosztorysu, które przekraczają cennik PCPR, pokrywa się w całości z własnej kieszeni.
Najczęstsze błędy
- Rozpoczęcie prac przed umową. Takie koszty przepadają.
- Kosztorys „z sufitu” albo od wykonawcy zamiast kosztorysu inwestorskiego, gdy PCPR go wymaga.
- Brak zgody właściciela lub zgoda tylko jednego ze współwłaścicieli.
- Zaświadczenie od niewłaściwego lekarza, np. od rodzinnego, gdy potrzebny jest specjalista.
- Złożenie wniosku, gdy pula jest już rozdzielona. Dokumenty warto mieć gotowe wcześniej.
- Opis potrzeb bez związku z niepełnosprawnością, np. „chcemy nową łazienkę”. Trzeba pokazać, jaką barierę likwidujesz i dlaczego.
- Brak odbioru telefonu przy wizji lokalnej. Brzmi banalnie, ale w praktyce się zdarza.
Potrzebujesz pomocy?
Sprawdzimy, czy kwalifikujesz się Ty lub Twój bliski, jakie zasady obowiązują w Twoim powiecie i co przygotować na 2027 rok.
Sprawdź, czy się kwalifikujesz →
Zastrzeżenie: Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Zasady, terminy i kwoty różnią się między PCPR i MOPS. Kwoty z przykładu są poglądowe. Nie gwarantujemy przyznania dofinansowania.
Źródła
Sprawdzono 29.10.2026:
- Rozporządzenie MPiPS z 25.06.2002 w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON, t.j. Dz.U. 2015 poz. 926 (§6, §9, §12, §13 ust. 4, §14): https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2015/926/text.html
- Historia aktu (brak zmian po 2015 r., sprostowanie tytułu Dz.U. 2019 poz. 1275): https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2002/861
- Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 884 (art. 2 pkt 4, definicja przeciętnego wynagrodzenia): https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/884
- Komunikat Prezesa GUS, przeciętne wynagrodzenie w II kw. 2026 r. (M.P. 2026 poz. 779): https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/MP/2026/779
- Zielona Linia, „Likwidacja barier”: https://www.zielonalinia.gov.pl/likwidacja-barier-33387/
- PCPR Ryki, zasady dotyczące barier architektonicznych: https://pcprryki.bip.lubelskie.pl/upload/pliki/zasady-dot-barier-archit.pdf
- PCPR Biała Podlaska, procedury przyznawania środków PFRON 2026 (Zarządzenie 5/2026): https://pcprbialapodlaska.bip.lubelskie.pl/upload/pliki/procedury_przyznawania_srodkow_pfron_2026.pdf
- PCPR Nowy Sącz, likwidacja barier: https://www.pcpr-ns.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=29&Itemid=550
- MOPS Kraków, karta usługi MOPS-37: https://bip.krakow.pl/uslugi/MOPS-37